کامپاند کابل HFFR به مادهای گفته میشود که برای تولید پوشش (روکش) کابلهای HFFR مورد استفاده قرار میگیرد. در این مقاله، ابتدا با ماهیت و ویژگیهای کابلهای HFFR آشنا میشویم و سپس به بررسی کامپاند مورد استفاده در این کابلها خواهیم پرداخت.
انواع کابل ضد حریق
در صنعت امروز، موضوعاتی مانند ایمنی، کیفیت هوا و سلامت انسان دیگر یک اولویت انتخابی نیستند، بلکه به الزامی اجتنابناپذیر تبدیل شدهاند. در همین راستا، وقتی این الزامات وارد صنعت کابل میشوند، پوشش کابل دیگر صرفاً یک موضوع فنی محسوب نمیشود، بلکه به یکی از مؤلفههای اساسی ایمنی تبدیل میگردد.
در صنعت کابل، سه نوع کابل متداول از نظر رفتار در برابر آتش عبارتاند از:
کابل FR (کوتاه شده Flame Retardant): کابلهای کندسوز که در برابر گسترش شعله مقاومت دارند.
کابل FRLSH (کوتاه شده Flame Retardant Low Smoke Halogen): کابلهای کندسوز با تولید دود کم و میزان پایین هالوژن.
کابل HFFR (کوتاه شده Halogen Free Flame Retardant): کابلهای کندسوز و فاقد هالوژن
قابل ذکر است که این اصطلاحات بسته به کشور یا تولیدکننده میتواند متفاوت باشد. به طور مثال در برخی کشورها به جای HFFR از عبارت LS0H (کوتاه شده Low Smoke Zero Halogen) استفاده میشود.
هالوژنها گروهی از عناصر شیمیایی بسیار واکنشپذیر هستند که در جدول تناوبی در گروه ۱۷ قرار دارند. واژه «هالوژن» از زبان یونانی به معنی «نمکساز» است، چون این عناصر به راحتی با فلزها ترکیب شده و نمک تولید میکنند. هالوژنها در دمای اتاق به صورت گاز با بوی تند هستند که سمی و استنشاق آنها برای سلامتی بسیار خطرناک است.
کابل FR
کابلهای FR پایهایترین سطح ایمنی در برابر آتش را فراهم میکنند. این کابلها معمولاً دارای روکش PVC هستند که با افزودنیهای مقاومت در برابر شعله تقویت شدهاند. عملکرد اصلی آنها جلوگیری از گسترش شعله و ایجاد تأخیر در پیشروی آتش است.
نکته مهم این است که در صورت سوختن، روکش PVC این کابلها دود سیاه و غلیظ و همچنین گازهای هالوژن سمی (مانند گازهای حاوی کلر) تولید میکند. این گازها میتوانند باعث خفگی، سرگیجه، کاهش دید و اختلال در تخلیه اضطراری ساختمان شوند. با وجود این محدودیتها، کابلهای FR همچنان برای فضاهای مسکونی یا مکانهایی با تراکم جمعیتی پایین، تهویه مناسب، ریسک پایین حریق و احتمال کم محبوس شدن افراد در زمان آتشسوزی گزینهای اقتصادی و قابل قبول محسوب میشوند.
کابل FRLSH
کابلهای FRLSH که با عنوان FRLS نیز شناخته میشوند، نوعی کابل مقاوم در برابر گسترش شعله هستند که معمولاً دارای روکش پایه PVC با فرمولاسیون اصلاحشده میباشند. کامپاند به کار رفته در این کابلها به گونهای طراحی شده که در زمان حریق، میزان دود و انتشار گازهای هالوژن را نسبت به کابلهای FR معمولی کاهش دهد. از نظر کاربرد، محدوده استفاده FRLSH تا حد زیادی مشابه FR است، اما با سطح ایمنی ارتقاء یافته.
کابلهای FRLSH با وجود ایمنی بیشتر نسبت به کابلهای FR، همچنان به دلیل پایه PVC و تولید هالوژن (هرچند کمتر)، برای ساختمانهای بلند (معمولاً بیش از ۱۵ متر یا بیش از چهار طبقه) که فرآیند تخلیه در هنگام حریق پیچیدهتر و زمانبرتر است، گزینه خوبی محسوب نمیشوند.
کابل HFFR
کابلهای HFFR که با نام LS0H نیز شناخته میشوند، پیشرفتهترین گزینه از نظر ایمنی حریق در ساختمانها محسوب میشوند. این کابلها فاقد PVC هستند و به جای آن از کامپاندهای پلیمری بدون هالوژن (Halogen-Free) مانند ترکیبات پایه پلیالفین (Polyolefin) استفاده میکنند.
در زمان آتشسوزی این کابلها دود بسیار کم و با رنگ روشن تولید میکنند (که دید بهتری برای تخلیه اضطراری فراهم میکند)، گازهای سمی هالوژن آزاد نمیکنند و همچنین گازهای خورنده تولید نمیکنند که این ویژگیهای موجب میشود که خطر خفگی و آسیب به سیستم تنفسی کاهش یابد، مسیرهای خروج در اثر دود غلیظ مسدود نشوند و همچنین تجهیزات حساس مانند سرورها، آسانسورها، سیستمهای اعلام و اطفای حریق و تجهیزات اضطراری در برابر گازهای خورنده محافظت شوند.
با توجه به این عملکرد، در بسیاری از مقررات ساختمانی مدرن استفاده از کابلهای HFFR در ساختمانهای عمومی مانند هتلها، بیمارستانها، فرودگاهها، مراکز تجاری و سایر فضاهای پرتردد الزامی یا بشدت توصیه شده است.
در زمینه کابل اصطلاح HR (کوتاه شده Heat Resistant) نیز وجود دارد که به کابلهایی اطلاق میشود که قابلیت تحمل دمای کاری بالاتر از شرایط استاندارد را دارند؛ برای مثال 85 یا 105 سانتیگراد بهصورت مداوم. این ویژگی به تحمل حرارتی در شرایط بهرهبرداری عادی مربوط است و نباید با مقاومت در برابر آتشسوزی اشتباه گرفته شود.
همچنین کابلهایی با عنوان HR-FR یا HR-FRLSH نیز وجود دارد که نشاندهنده وجود هر دو خاصیت در کابل است. به طور مثال HR-FR یعنی کابل علاوه بر مقاومت در برابر گسترش شعله، دارای رده حرارتی بالاتر نیز هست.
انتخاب کابل مناسب نباید تنها بر اساس هزینه یا دسترسپذیری صورت گیرد. عوامل مهمی که باید در نظر گرفته شوند عبارتاند از:
نوع ساختمان (مسکونی، تجاری، آموزشی، عمومی)
سطح ریسک حریق و تراکم جمعیت
شرایط تخلیه و ایمنی افراد
بهعنوان مثال یک آپارتمان در یک آسمانخراش یا یک ایستگاه مترو نباید از کابلهای FR استفاده کند، زیرا انتشار دود غلیظ و گاز هالوژن در حریق میتواند تخلیه را خطرناک کند. مکانهایی مانند مدارس، بیمارستانها یا سایر فضاهای عمومی پرتردد نیز نباید از کابلهایی استفاده کنند که در حریق گاز هالوژن آزاد میکنند. به طور کلی، انتخاب کابل باید بر اساس استانداردهای ایمنی حریق، حفاظت از جان افراد و تجهیزات حیاتی انجام شود و صرفاً معیار اقتصادی یا دسترسی، نباید تعیینکننده باشد.
کامپاند روکش کابل HFFR
کامپاند پایهای که برای پوشش کابلهای HFFR استفاده میشود، از سه جزء اصلی تشکیل شده است:
پلیمر (مثلاً پلیاتیلن): پایه اصلی ساختار و خواص مکانیکی کابل
فیلر (مانند ATH – Aluminum Trihydrate یا MDH – Magnesium DiHydrate): مسئول کاهش دود و انتشار حرارت در حریق
افزودنی پلیمری مناسب: برای اطمینان از ترکیب یکنواخت پلیمر و فیلر
ترکیب دقیق این مواد ممکن است بسته به استانداردهای هر کشور و فرآیند تولیدکننده متفاوت باشد، اما ساختار کلی معمولاً همین سه جزء است. بدون افزودنی پلیمری، پلیمر و فیلر نمیتوانند بهطور یکنواخت مخلوط شوند و کامپاند حاصل خواص مورد نیاز برای HFFR را نخواهد داشت.
یکی از این افزودنیها Aria Couple 1196 است. این ماده یک Coupling Agent است که توسط شرکت آریا پلیمر طراحی شده تا ترکیب پلیمر و فیلر به صورت بهینه و موثر انجام شود و خواص مکانیکی و مقاومت در برابر حریق پوشش کابل حفظ شود.
آریا پلیمر پیشگام
آریا پلیمر تولیدکننده انواع مستربچهای رنگی و افزودنی، چسبهای بین لایهای و سازگارکنندههای مالئیکه میباشد. محصولات ما به عنوان ماده اولیه بسیاری از صنایع وابسته به پلاستیک و پلیمر نظیر فیلم و بستهبندی، کامپاند، خودروسازی، لوله، کیسه و… کاربرد دارد. برای آشنایی بیشتر با آریا پلیمر از صفحه لینکدین ما بازدید فرمایید.
